Prosecco

Prosecco jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych włoskich win na świecie. Kojarzy się z lekkimi bąbelkami, aperitivo, spotkaniami z przyjaciółmi i kieliszkiem wypitym gdzieś przy włoskim placu. Pod prostą nazwą kryje się jednak całkiem rozbudowany świat apelacji, odmian słodyczy i oznaczeń, które warto umieć odczytać z etykiety.
Najważniejsza rzecz na początek: Prosecco nie jest po prostu dowolnym włoskim winem musującym. To chroniona nazwa pochodzenia. Żeby wino mogło legalnie nazywać się Prosecco DOC, musi powstać zgodnie z określonymi zasadami i na wyznaczonym obszarze północno-wschodnich Włoch.

Co to jest Prosecco?

Prosecco to włoskie wino objęte chronioną nazwą pochodzenia, produkowane przede wszystkim w regionach Veneto i Friuli-Wenecja Julijska. Obszar apelacji Prosecco DOC obejmuje dziewięć prowincji: Belluno, Padwę, Treviso, Wenecję, Vicenzę, Gorizię, Pordenone, Triest i Udine.
Większość Prosecco, które trafia do kieliszka, ma postać wina musującego, czyli spumante. Nie jest to jednak jedyna możliwość. W ramach apelacji mogą powstawać również lżej musujące Prosecco frizzante oraz znacznie rzadziej spotykane Prosecco tranquillo, czyli wino spokojne bez bąbelków.
To ważne rozróżnienie, ponieważ słowo spumante nie oznacza Prosecco. Spumante jest po prostu włoskim określeniem wina musującego. Każde Prosecco Spumante jest winem musującym, ale nie każde włoskie spumante jest Prosecco.

Z jakich winogron powstaje Prosecco?

Podstawową odmianą używaną do produkcji Prosecco jest Glera. W Prosecco DOC musi stanowić co najmniej 85% wykorzystanych winogron.
Pozostałą część mogą tworzyć dozwolone odmiany, między innymi Verdiso, Bianchetta Trevigiana, Perera, Glera Lunga, Chardonnay, Pinot Bianco, Pinot Grigio oraz Pinot Nero winifikowany na biało.
Glera daje wina świeże, lekkie i aromatyczne. Typowe są nuty zielonego jabłka, gruszki, cytrusów i białych kwiatów. Właśnie ten delikatny owocowo-kwiatowy charakter jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych cech klasycznego Prosecco.

Jak powstają bąbelki w Prosecco?

Większość Prosecco powstaje metodą Martinottiego, nazywaną również metodą Charmata. Po stworzeniu wina bazowego druga fermentacja odbywa się w zamkniętym zbiorniku ciśnieniowym, czyli autoklawie.
Podczas fermentacji powstaje dwutlenek węgla, który pozostaje rozpuszczony w winie i odpowiada za późniejsze bąbelki.
Metoda ta bardzo dobrze pasuje do odmiany Glera, ponieważ pozwala zachować jej świeży, owocowy i kwiatowy charakter. W przeciwieństwie do win produkowanych metodą tradycyjną, gdzie druga fermentacja odbywa się w butelce, w klasycznym Prosecco zwykle nie chodzi o mocne nuty drożdżowe czy tostowe. Na pierwszym planie mają pozostać świeżość i owoc.

Prosecco Brut czy Extra Dry?

Jedno z największych zamieszań zaczyna się przy określeniach dotyczących zawartości cukru. Intuicyjnie można byłoby założyć, że Extra Dry oznacza wino bardziej wytrawne od Brut. Jest dokładnie odwrotnie.
W Prosecco DOC Spumante można spotkać między innymi następujące style:

• Brut Nature od 0 do 3 g cukru na litr,
• Extra Brut od 0 do 6 g/l,
• Brut poniżej 12 g/l,
• Extra Dry od 12 do 17 g/l,
• Dry od 17 do 32 g/l,
• Demi-Sec od 32 do 50 g/l.

Jeżeli szukasz bardziej zdecydowanego, wytrawnego i świeżego charakteru, dobrym kierunkiem będzie Brut albo Extra Brut. Extra Dry jest nieco łagodniejsze i bardziej miękkie, dzięki czemu bardzo dobrze sprawdza się jako aperitif i jest jednym z najbardziej klasycznych stylów Prosecco.
Warto pamiętać, że odbiór słodyczy zależy również od kwasowości wina. Dobre Extra Dry nadal może sprawiać wrażenie bardzo świeżego i lekkiego.

Prosecco DOC i DOCG: jaka jest różnica?

Na etykietach Prosecco można znaleźć zarówno oznaczenie DOC, jak i DOCG. Nie są to dwa różne szczepy ani nazwy producentów.
Prosecco DOC jest szeroką apelacją obejmującą obszary Veneto i Friuli-Wenecji Julijskiej.
W jej obrębie szczególne znaczenie mają między innymi Treviso i Triest. Określenie Treviso może pojawić się na etykiecie, jeżeli zarówno zbiór winogron, jak i produkcja oraz butelkowanie odbyły się w tej prowincji zgodnie z wymaganiami apelacji.
Jeszcze wyżej w hierarchii znajdują się chronione obszary DOCG. Najbardziej znanym jest Conegliano Valdobbiadene Prosecco Superiore DOCG, produkowane na wzgórzach pomiędzy Conegliano i Valdobbiadene.
Drugą ważną apelacją jest Asolo Prosecco DOCG, związana ze wzgórzami wokół Asolo.
DOCG oznacza bardziej precyzyjnie określony obszar i bardziej restrykcyjne zasady produkcji. Nie znaczy to automatycznie, że każde DOCG będzie smakowało każdemu bardziej niż każde DOC, ale jeśli chcesz poznać bardziej terytorialne i złożone oblicze Prosecco, Valdobbiadene lub Asolo są bardzo dobrym kierunkiem.

Co oznacza Valdobbiadene Prosecco Superiore?

Conegliano Valdobbiadene Prosecco Superiore DOCG powstaje na wzgórzach obejmujących 15 gmin pomiędzy Conegliano i Valdobbiadene. Winnice są tutaj często położone na stromych zboczach, co znacząco odróżnia ten krajobraz od wielu bardziej płaskich terenów apelacji Prosecco DOC.
Na etykietach można spotkać również określenie Rive. Oznacza ono wino z winogron pochodzących z określonej gminy lub jej części i ma podkreślać charakter konkretnego miejsca.
Jedną z najbardziej prestiżowych nazw jest z kolei Cartizze, związana z niewielkim obszarem w Valdobbiadene.

Co oznacza Millesimato?

Określenie Millesimato oznacza wino rocznikowe. Na etykiecie pojawia się wtedy konkretny rok zbioru winogron.
Nie należy jednak automatycznie traktować słowa Millesimato jako odpowiednika Riserva czy gwarancji wyższej jakości. Informuje ono przede wszystkim o roczniku i może być jedną z cech konkretnego stylu stworzonego przez producenta.
W przypadku Prosecco DOC Rosé podanie określenia Millesimato i rocznika jest obowiązkowe, a przynajmniej 85% wykorzystanych winogron musi pochodzić ze wskazanego roku.

Jak smakuje Prosecco?

Klasyczne Prosecco jest lekkie, świeże i aromatyczne. Najczęściej można znaleźć w nim aromaty:

• zielonego jabłka,
• gruszki,
• cytrusów,
• brzoskwini,
• białych kwiatów,
• akacji i glicynii.

Styl będzie się zmieniał w zależności od obszaru, poziomu cukru, producenta i konkretnej butelki. Brut może być bardziej rześkie i cytrusowe, podczas gdy Extra Dry często pokazuje więcej miękkiego owocu i kwiatowych aromatów.

Z czym pić Prosecco?

Prosecco świetnie sprawdza się jako aperitif, ale ograniczanie go wyłącznie do toastów byłoby sporą stratą. Szczególnie bardziej wytrawne wersje bardzo dobrze pasują do jedzenia.
Brut i Extra Brut można łączyć między innymi z:

• owocami morza,
• rybami,
• lekkimi przystawkami,
• warzywami,
• risotto,
• delikatnymi daniami z makaronu.

Extra Dry dobrze sprawdza się z delikatnymi wędlinami, świeżymi serami, białym mięsem oraz jako klasyczne wino do aperitivo.
Prosecco jest także podstawowym składnikiem kilku włoskich koktajli. Najbardziej znanym przykładem jest oczywiście Spritz, ale pojawia się również w Bellini czy Hugo.

W jakiej temperaturze podawać Prosecco?

Prosecco najlepiej podawać dobrze schłodzone. Dla większości wersji odpowiednia będzie temperatura około 6 do 8°C.
Nie trzeba jednak zamrażać butelki. Zbyt niska temperatura może stłumić aromaty i sprawić, że wino będzie wydawało się pozbawione charakteru.
Po otwarciu warto użyć zamknięcia przeznaczonego do win musujących i przechowywać butelkę w lodówce. Pozwala to ograniczyć ucieczkę dwutlenku węgla i dłużej zachować perlage.

Jak wybrać Prosecco?

Najprościej zacząć od trzech informacji na etykiecie: apelacji, poziomu cukru i producenta.
Jeżeli zależy Ci na lekkim, uniwersalnym winie na aperitivo, klasyczne Prosecco DOC Extra Dry będzie bardzo dobrym początkiem. Jeśli preferujesz bardziej wytrawny charakter, szukaj Brut lub Extra Brut.
Jeżeli natomiast chcesz zobaczyć, jak dużo może zmienić konkretne miejsce pochodzenia, spróbuj Prosecco Superiore DOCG z Valdobbiadene lub Asolo i porównaj je bezpośrednio z klasycznym Prosecco DOC.
I właśnie takie porównanie jest chyba najciekawszym sposobem poznawania Prosecco. Zamiast szukać jednej „najlepszej” butelki, warto spróbować kilku stylów i przekonać się, czy bardziej odpowiada Ci rześkie Brut, miękkie Extra Dry, klasyczne DOC czy bardziej terytorialne DOCG.